Terapia par – jak wygląda, na czym polega?

Terapia par jest przestrzenią, w której partnerzy mogą spokojnie przyjrzeć się swojej relacji z pomocą bezstronnego specjalisty. Spotkania odbywają się wspólnie – terapeuta dba o to, aby każda ze stron została wysłuchana i miała możliwość wyrażenia swojego punktu widzenia. Już na pierwszych sesjach para ma okazję opowiedzieć o historii związku, aktualnych trudnościach oraz o tym, jakich zmian potrzebuje aby być zrozumianym i zauważonym przez partnera, aby dobrze czuć się w relacji. Długość trwania terapii zależy od nasilenia konfliktów, historii relacji i zaangażowania obydwu stron. Sesje w terapii pary w zależności od potrzeby, zazwyczaj odbywają się raz w tygodniu lub raz na dwa tygodnie.

Podczas rozmowy terapeuta pomaga nazwać problem, lepiej zrozumieć wzajemne reakcje oraz schematy, które prowadzą do konfliktów. Wspólnie z parą ustalane są cele terapii – może to być poprawa komunikacji, odbudowanie bliskości, budowanie zaufania, lepsze radzenie sobie z kryzysami czy podjęcie ważnych decyzji dotyczących przyszłości.

Terapia nie polega na szukaniu „winnych”, ale na zrozumieniu, co dzieje się w relacji i co każde z partnerów może zrobić, aby było lepiej. To bezpieczne miejsce na naukę aktywnego słuchania, używania komunikatów „Ja” by wyrazić swoje odczucia, emocje oraz uczenie się nowych sposobów bycia ze sobą opartych na zaufaniu i szczerości.

Dzięki  stworzonej podczas sesji liście konkretnych potrzeb para przestaje skupiać się na pretensjach i żalach a zamiast tego odkrywa co każda z osób  potrzebuje i jakie kroki możne  podjąć aby zostały one spełnione. Czasami samo uświadomienie sobie jakiejś potrzeby jest już krokiem do zbudowania większej samoświadomości.

J Gottman, terapeuta rodzinny wskazał na  cztery destrukcyjne style komunikacji, które silnie zwiększają ryzyko rozpadu związku: krytyka, pogarda, defensywność i wycofanie.

1. Krytyka (nie mylić z konkretną skargą)

• Uogólnienia typu: „Ty zawsze…”, „Ty nigdy…”.

• Atak na osobę, a nie na zachowanie: „Jesteś egoistą/leniwa”, zamiast „Złości mnie, że…”.

• Etykietowanie, przypisywanie złych intencji: „Robisz to specjalnie, żeby mnie zdenerwować”.

Zdrowa alternatywa: komunikat „ja” – opisywanie swoich uczuć i konkretnej sytuacji, np. „Czuję się nieważna, gdy spóźniasz się i nie dajesz znać”.

2. Pogarda (najbardziej toksyczny jeździec)

Jak rozpoznać:

• Szydzenie, ironia, sarkazm, ośmieszanie partnera.

• Wyzwiska, poniżające komentarze („Jesteś żałosny”, „Co za idiotyczny pomysł”).

• Mowa ciała: przewracanie oczami, pogardliwe uśmieszki, wzdychanie z wyższością.

• Klimat „Ja jestem ponad tobą”, moralna/intelektualna wyższość.

Zdrowa alternatywa: świadome budowanie szacunku i podziwu – praktyka wdzięczności, przypominanie sobie, za co partnera cenię, dzielenie się tym na głos.

3. Defensywność (postawa obronna)

Jak rozpoznać:

• Natychmiastowe tłumaczenie się („To nie moja wina…”), zamiast wysłuchania.

• Kontratak: odpowiadanie atakiem na skargę partnera.

• Zrzucanie odpowiedzialności na innych („Gdybyś ty… to ja bym…”).

• Trudność z przyznaniem choć odrobiny odpowiedzialności po swojej stronie.

Zdrowa alternatywa: wzięcie części odpowiedzialności, choćby minimalnej („Masz rację, mogłem zadzwonić”, „Rzeczywiście zareagowałam ostro”).

4. Wycofanie / Zamykanie się w sobie

Jak rozpoznać:

• Milczenie, „ściana”, brak reakcji w trakcie konfliktu.

• Unikanie kontaktu wzrokowego, mechaniczne „aha”, „mhm”.

• Ucieczka fizyczna lub psychiczna: wychodzenie z pokoju, znikanie w telefonie, „wyłączanie się”.

• Wewnątrz często bardzo wysoki poziom napięcia, ale na zewnątrz – chłód, obojętność.

Zdrowa alternatywa: regulacja emocji i jasne komunikowanie przerwy – np. „Jestem teraz bardzo spięty, potrzebuję 20 minut, żeby się uspokoić, wrócimy do tego”.

W książce ”7 zasad udanego małżeństwa"  J Gottman skupia się na siedmiu kluczowych zasadach, które wzmacniają przyjaźń komunikację i rozwiazywanie konfliktów w parze.

Podając przykłady i ćwiczenia zaleca:

1. Aktualizujcie mapy miłości – bądźcie na bieżąco z wewnętrznym światem partnera: co przeżywa, czego się boi, o czym marzy, co jest teraz ważne.

2. Pielęgnujcie sympatię i podziw – świadomie podtrzymujcie szacunek i docenianie, zamiast skupiać się na wadach i pretensjach.

3. Zwracajcie się ku sobie – reagujcie na drobne „zawołania o uwagę” (słowo, gest, sms), budując poczucie bycia razem, a nie obok siebie.

4. Ulegajcie swoim wpływom – traktujcie się jak zespół: przyjmujcie perspektywę partnera, negocjujcie, a nie walczcie o władzę.

5. Rozwiązujcie problemy, które się da rozwiązać – używajcie łagodnego startu rozmowy, sygnałów naprawczych, szukajcie konkretnych kompromisów.

6. Pokonujcie impasy w „nierozwiązywalnych” konfliktach – zamiast „wygrać”, próbujcie rozumieć marzenia i wartości pod spodem różnic i znaleźć sposób współistnienia z nimi.

7. Twórzcie wspólne znaczenie – budujcie swoją „kulturę pary”: rytuały, tradycje, wspólne cele i opowieść o tym, kim jesteście jako „my”.

Jeśli czujecie, że utknęliście w powtarzających się kłótniach, oddaliliście się od siebie lub stoicie przed ważnym zakrętem w związku – wspólne spotkania z terapeutą mogą być ważnym krokiem w stronę zmiany. Ważne jest aby oboje partnerzy chcieli pracować nad związkiem.

Opracowanie : CPP na podstawie książek:

• 7 zasad udanego małżeństwa  J M Gottman, Nan Silver. Wyd. Uniwersytetu Jagiellońskiego,

• 10 sposobów, które pomogą naprawić nasze małżeństwo J.M Gottman, J Schwartz Gottman Joan DeClaire. Wyd Media Rodzina